HTAWT SHUT N-MAI SAI LAGAW LAHKAM NI - (DAW - 1)

Bum Chyangau

Lagaw lahkam ngu ai- nau lanyan yang mung  “Lapawp” tai, nau lawan yang mung gashawt galau chye nga ai. “Lagaw mali tu ai Magwi pyi gashawt, galau chye ai”…..nga nna anhte W-P myu sha ni chyahkring hkring sha gashawt, chyahkring hkring sha kataw rai nga yang n-mai  na saga ai. Dai majaw n-dai lang gaw- Lagaw lahkam nan htawt  shut n-mai na sai re.

HPYEN MADUNG GADAI TA? (DAW - 4)

 Bum Chyangau
Apr 8, '13

Myen  ga shaga ai majaw dai wa hpe Myen re ngu n-mai tsun nga ai. Hpa majaw i? nga yang- shi a Htunghking lailen ni gaw Miwa akyang lailen rai taw nga ai majaw rai  nga ai. Dai hte maren Lachik mying hkam da ai Zahkung Ting Ying mung Lachik ga mi shaga taw ai nga tim, Lachik Hking mi hpun taw nga ai raitim, shi a kyang  lailen ni  gaw Miwa lailen, Miwa  Htunghking sha rai nga ai. Miwa Htunghking lang taw nga ai, Miwa myit jasat rawng taw nga ai  Zahkung Ting Ying hpe gara hku  Lachik ajet re ngu  tsun lu na ga  ta? Langda u gaw gara hku U Yen Sinwa byin tai wa lu na rai ata?

                   

Khin Nyunt hte Ne Win shan yan a kahpu ba ni hte hkrum nga jang

HPYEN MADUNG KADAI TA? (Daw - 3)

Bum Chyangau
April 4, 2013

(Daw -1 de)
(Daw - 2 de)

Anhte Jinghpaw myu sha ni gaw - Sut she n-su ga ai raitim, “Jinghku Latsa lu yang she prawn ai”….(Masha tai ai/ Masha ngu mai shamying ai) - ngu nna hkam la ai ni rai ga ai.  Mayu, Dama, Kahpu Kanau  nga nna shada  myit magyep kap, garum  ningtum madi shadaw chye ai ni anhte rai ga ai. Dai hta n-ga,  Shada tsawra hkungga, manu shadan shagrau hkat chye ai lam ni gaw anhte W-P myu sha ni a manu dan dik ai Htunghking lailen ni rai nga mali ai. 

HPYEN MADUNG KADAI TA? (Daw - 2)

Bum Chyangau
April 3, 2013

(Daw - 1 de)

1963- ning htum wa maga de KIA Shanglawt ni Hu Gawng de du shang wa ma ai. Myen dap ni mung Jinghpaw mare Ninghtawn ni hpe Wan nat, adup abyen zingri ai lam ni hpe galaw wa masai.

Dai majaw – Hugawng Ting Kawk mare masha ni hte Howa Hkun Hpung gaw, Nam rawng mat wa sai re. 1948- ning Inglik kaw na Shanglawt la ngut ai hpang- shawng nnan “Hpyen yen tsin yam” hkrum sha ai ni  gaw- Hu Gawng TingKawk, Danai, Nawng Mi, Dum Bang bu ni rai nga ma ai. Internet prat rai n-re ai majaw kadai n-chye kau dat ai Dudaw sai hkaw, rim adup abyen, sat nat roi rip hkrum ai lam ni gaw- bai tsun na pyi n-kam hkra  hkam sha lai wa yu sai re. Dai  myit Ningma hkang dingsa ni, dai ni du hkra  naw machyi taw nga ga ai.  Lu malu Ja Gumhpraw Sut gan, U wa, Yamnga, Yi sun Hkau na, Dum n-ta ni yawng hkra sum mat ma  nna matsan chyaren re, nga sa madang grit nun dik mat nna, Myen ni a “Maku” daw hkrum  ai hta laika ka ai wa hte dum n-ta masha ni mung lawm nga ma ai. Dai lam ni hpe  myit dum dat shagu- Myen Sa wa Hpyen  ni hpe "Maroi n-ni  Masin n-si” dik la nga ai.    Shu Mashi, Shu Masha Prat du hkra raitim Myen  Hpyen n-dai ni hte naw gasat  anut hkat ra na masa  rai nga ai. Dai majaw- ganang Ga mi du hkawm, pra hkawm  ra ga ai raitim,  Chyurum ai Wunpawng an hpu an Nau  ni tut  makyit mahkai, Kahkyin  zinlum let Myu sha lam yan ni hta shakut shaja sa mat wa ra na ga ai.

HPYEN MADUNG KADAI TA? (DAW - I)

Bum Chyangau
March 30, 2013

(Daw - 2 de)

         

Pangwa ginra ni hte Law Hkawng ginra majan poi ni hta tinang a saidaw saichyen myu sha ni manu mana si hkala hkrum nga ai  lam shiga na chye lu ai .

N-dai zawn nga ai shiga ni hpe n-kam hti, n-kam na ai. Raitim- ya gaw  mu taw, na taw nga sai re. N- dai shiga gaw kabu hpa shiga n-rai. Yawn hpa, myit machyi hpa shiga rai nga ai. Byin lai mat wa sai nga tim Labau n-tsawm ai lam ni rai nga ai. N-dai lam ni a ningpawt “Hpyen Madung Kadai ta?”…ngu ai hpe anhte sawk sagawn ra na ga ai. Byin ngut sai ngu nna malap kau shaprai kau n-mai nga ai. Laika ka ai wa a myit kraw hta dai ni du naw machyi hkam sha taw nga ai re. Manu mana si hkala ai ngu ai gaw loi li sha n-rai nga ai. Grai law ai. Mazang n-rin, kahtap gala, arum ara si ru mat ai hpe tsun mayu ai lam rai nga ai.

Jet ai Mahtai Daw (3)

Bum Chyangau

“N-dai gaw….. gap jahkring ai lachyum rai nga ai. Nanhte tsun tsun re ai  Gap jahkring ai hta kachin gaw hpang jahtum re. Kade nna yang anhte Lekmat htu lu sana re. Dai hta grau nna ngang kang hkra gawgap sa wa na. Lekmat htu ai ngu gaw, anhte a Zuphpawng ka matsing hpe shapraw dat ai, shana shabra dat ai lam rai nga ai.

Jet ai Mahtai- Daw- (2).

Bum Chyangau

Du Kaba Sumlut Gun Maw sang lang dan ai hta- “Chyinghka kaba hpaw da lu sai”…..ngu ai gaw kaning re Chyinghka Kaba rai ta? 

SHANING (20) NING LAMAN PAW PRU WA AI MUNGDAN NI

 (Simsa Kasa V-2, I-1)

1990 ning kaw na daini 2011 ning du hkra mungdan nnan (34) paw pru wa ai. Soviet Union Mungdan garan mat ai 1991 ning htum wa maga hta moi Soviet Union kata kaw gumhpawn na nga ai mungdan (15) gaw shanglawt lu sai lam hpe mungkan de ndau shabra dat ai. Dai mungdan 15 gaw:-

KOSOVO RAWT MALAN HKRUNLAM

(Simsa Kasa Journal V-2, I - 2)

2008 ning hta Kosovo mungdan gaw Serbia npu kaw na awmdawm shanglawt lu ai mungdan hku nna mungkan de February 17 ya shani n dau dat ai. American gumsan mungdan gaw dai shaning February 18 ya shani shanhte ndau ai hpe hkap la sai. 2009 ning hta International Momentary Fund hte World Bank ni hta malawm langai hku nna shang lawm wa sai. 2011 ning du hkra rai yang Kosovo mungdan langai hku nna hkap la ai mungdan 75 rai sai.

JET AI MAHTAI DAW ( I )

Bum Chyangau


 Mahtai… ngu ai, shut ai hpe htai na loi dik  nga ai raitim - jaw ai, teng ai, jet ai mahtai  hpe jaw na, lu na matu gaw yak la nga ai.

11-3-2013 ya shani na KIA Shanglawt ni hte Myen ni hkrum zup ai  Hpawng a mahtai gaw- anhte W-P myu  sha ni a matu Nsa loi mi sa lai lai la lu ai zawn nga tim, Masu n-dum Myen  hpe kam na yak nga ai. Myen ni dingman ai ngu gaw- “N-hkyau” naw re..nga ma ai.Myen ngu ai- U di hpe pyi  Hkaipyek di  byin hkra ,”Shakrep” hpe pyi “Taukawk” byin hkra Myi hpaw nna  chye masu,chye ahpyawp ai ni rai ma ai. Dai majaw n-dai hkrum zup hpawng a mahtai hpe Myen hpe n-tsen ai myit hte loi mi gaw na kabu ai zawn nga hkam sha nga ga ai.

MAGAM AMU HTE MAKAM BUNGLI

(2013 Kuthkai chyum jawng na shapraw ai "Chyum Jawng Shanan"  kawn " Magam Amu hte Makam Bungli" laika ngau hpe N-GUN JA WA a manang ni  online kaw lu hti na matu gayet mara dat ai re)

Adit Dun (Mungmyit Sinli ga)

1. Magam: Power, Authority = A hkaw a hkang, A hkang a ya

(a) Magam Rawng ai ni - those in Authority,  Excellent, Superior,  Royal

(b) Magam Amu - Excellent (or) royal work

(c) Magam Ga - A Royal decree, dawdan ai

(d) Magam Num - A Superior Woman; A chief's daugher

(e) Daru Magam - Power, Authorirty, Du magam

"Na daru aga na, Ngai Hkringwa myit mu. Magam aga na, Dumsa masin su"

(f) Daru - Power, Authority; Sharin, shadum

            (1) Daru magam ga - The Excellent (Royal) words of a chief

             (2) Daru = Ahkaw ahkang,  matsun

             (3) Magam = lit lu ai

GA SADI (Daw - 4)

Bum Chyangau

Pipe Line lu shalai na matu Miwa gaw Myen hpe laning mi US Dollar Wan (150), Sumshi ning a matu Dollar Wan (4500) jaw ra na ma ai. Bai nna Myen ni hku nna Miwa kaw na hkoi da ai gumhpraw  Hka Dollar Wan (3,300) re lam chye lu ai. Dai hku nga jang Myen ni gaw Miwa a Hka wa tawm na matu shaning (22) ning Wan sau (Petro) ni hpe majoi shalai shangun ra na masa rai nga ai. Dai Pipe line galaw na matu Myen sawa hpyen ni gaw Ginwang (22) kaw na mung masha ni a yi sun hkau na ni hpe n-tara ai zing la nna shanhte a kashu kasha ni a mying hte Miwa company ni hpe Eka mi Dollar hkying, mun hte bai dut sha ai lam chye lu ai. Pipe Line shim lam amatu Miwa hpyen dap, dap dung (44), hpyen n-gun (13200) hpe mung shara jaw ra na hku re. Shaning (30) ning nga jang, Pipe Line grup yin na Myen, Sam ni gaw yawng hkra ngu na daram Miwa tai ma nna, shaning (50) hta Myen mung daw chyen n-kau mi hpe Miwa ni gaw n-gasat ra ai madu sha kau na masa hpe mu mada lu ai.

AMYU MAT MAI A NI?

Rev. Dr. Maran Ja Gun

Myit n-gut dik ai lam langai mi galoi mung byin chye nga ai. Dai lam gaw amyu mat mai a ni? ngu ai ga san re. Amyu mat ai ngu ai gaw yawng hkra si htum mat ai hpe tsun ai n rai. Masha amyu hku na gaw naw nga praw mayat nga nhtawm tinang amyu ga n shaga mat ai  hpe tsun mayu nga ai. Dai hpe amyu mat ai ngu nga ai. Ga shadawn, American zawn nga nna Red Indian ga n shaga ai ni hpe tsun mayu nga ai. Kadai amyu rai timung hpaji kaja sharin la mai ai shara, hkamja lam grau htuk manu ai shara, hte ja gumhpraw grau tam loi ai shara hkan sa nga mayu ai gaw htung rai nga ai. Dai shaloi grau law ai amyu a ga, htung hking ka-up wa chye nga ai. Dai mung grau law ai masha ni hpe shara na lam mung n ra ai.

Mungkan e byin nga ai lam

Mungkan e ga amyu 6000 jan nga ai lam masat tawn nga ai. Dai rai nna, Linguists ngu ai ga hte seng ai ninghkring ni tsun ai gaw du na ra ai aten shaning 2100 ning daram hta ka-ang hkup daram mat mat na re nga ma ai. Matut mahkai loi ai mare kaba de shanu ai ni gaw nhtoi 12 ya hta tinang a buga ga 1 man man mat nga ai lam hpe mu lu ma ai.

Aga mat wa ai shaloi kaga lam ni mung mat lawm chye nga ai.

DR N'LAM AWNG: WUNPAWNG SHA NI LAW HTAM WA NA MATU

Myu hte mungdan hpe tsaw ra ai, share shagan kaba, asak hpe apnawng hkra, kasi kaja tai, shakut shaja lai wa sai,  Dr N'Lam Awng ka ai, "Wunpawng Sha Ni Law Htam Wa Na Matu" laika ngau hpe Nu,Wa, Hpunau ni lu hti na matu tam mara dat ai re. N'dai laika ngau hpe 1988-89 ning hkan ka da ai ngu na yu ai. Hkrak chye ai ni, chyeju hte bai shana wa ya rit

INGLIK LAIKA HTI LADAT

Dr Kha Lum


Manang langai mi tsun yu ai: "Inglik laika hti gaw chye hti ai law, n chye na ai sha ra ai," da. Mungkan ntsa e hpaji amyu myu hpe English laika hku ka da ai majaw English laika hpe chye hti yang manu dan ai sutgan amyu myu bang da ai sadek zaw amyu myu hpe mai hpaw ai zaw lagut lu da ai hte bung nga ai. Dai hta n-ga English laika amyu mi hpe atsawm sha chye yang kaga ga amyu 10 chye ai hta grau akyu rawng nga ai. Mungkan Wunpawng hpung a Amu Madu kaba (UN General Secretary) tai lai mat wa yu sai Myen mung na U Thant gaw Myen ga hte English ga amyu lahkawng sha chye ai wa rai nga ai.

English laika sharin hka ja ai masha langai mi hku nna loi ai laika buk paper back edition ni lu hti na matu Englsih ga hkum 2000 daram hpe chye tawn ra ai. Dakkasu hpaji janmau bachelor degree a matu gaw tinang sharin la nga ai subject hte seng ai English ga hkum 4000 daram chye tawn ra ai. Master degree hte doctorate degree a matu gaw tinang la ai subject hte seng ai laika hkum yawm dik 6000-10000 daram chye tawn ra ai majaw n chye ai n nga ai daram rai ra sai. 

Bachelor degree lu sai ni mung English laika hti lawan na matu gara hku shaman la ra a ta? nga nna san chye ma ai. American Gumsan magam tai lai wa sai Bill Clinton gaw laika man 300 rawng ai laika buk langai mi hpe minute 30 hte lu hti lam chye lu ai. Laika hti lawan ai gaw hpaji langai mi rai nga ai. Laika hti lawan ai masha ni gaw tinang hti ai laika hpe grau chye na ai hta n ga grau mung matsing nga ma ai. Laika hti lanyan ai masha ni gaw hpang daw de hti nga yang shawng daw de na lam ni malap kau ai majaw laika buk mi htiu ngut ai hpang dai laiak buk hta hpa baw ka da ai hpe bai san yang kaang hkup pyi n lu tsun dan ma ai. Dai hta n ga laika buk hta ka da ai lam ni gayau mat nna shi na hte shi hkrak hkrak bai n chye tsun nna kapik kapawk rai nhti n htang bai tsun dan ma ai. Docotral degree a matu shana shagu laika man 25 (single space) research paper man man ka ra yang laika buk 10 hte 20 lapran hti ra ai. Laika hti lanyan ai wa a matu nhtoi garai n htoi yang gara hku paper ka shangut lu na rai ta?

Maigan De Hpaji Hpungjat Lam by Dr Kha Lum

Maigan de hpaji sa sharin mayu ai Wunpawng jawng ma ni a matu 2009 ning hkan na Dawnghkawnbum blog Dr Kha Lum a laika ngau hpe bai mara dat ai re.

Jinghpaw Wunpawng Myu Sha Ni a Lawt Pru Na Chyinghka Lam!

Sara Hpauje Kamli 2009 July shata Wunpawng Daini (USA) de sa da ai laika ngau re..Daini anhte ni a matu mung naw jaw nga ai...Hti yu ga..

GA SADI (Daw 3)

GA SADI ( Daw 2)

Bum Chyangau

Myu tsaw share shagan ni e…. “Myit hkrum ga” “Myit ndaw ga” Rawt malan myit ningja hpe grau shagreng let myen sa wa ndai ni hpe matut gasat shamyit sa mat wa ga.

Masha n-gun hta myit maroi n-gun gaw grau seng ahkyak dik htum re hpe galoi mung adum nga ga. Dai hta n-ga anhte a awng padang Yehowa gaw anhte hte galoi mung rau rai nga ai hpe galoi n-malap ga.

Ya aten 2013-ning February shata hta Myen ni hkying lam kahtap nna Laiza de kahtep shani lung wa sai lam na chye lu ai. Kade mi kahtep lung wa wa myen ngu ai jahkrit maidum hkrai re. Sha na n-lu nna, bungli galaw sha nkam nna hpyen la sa la masu ai she re. Si gwi, gasat gwi ai ni, magrau grang ai ni nre. Loi mi ahprup bum dat jang hkyi she tat tat hprawng na ni hkrai re. Dai majaw myen dap nu (101) ni byak mat ai hpe mu lu nga ai. Dai majaw shakrip ga. Anut ga.

GA SADI ( Daw 1)

Bum Chyangau

Moi shawng de… “Sharam” hte “ Woi” gaw manang rai ma ai da. Lani mi shan lahkawng gaw “Nga” sa hkwi nna “Nga kaba” langai mi lu ma ai.
Dai Nga hpe shan lahkawng gaw lahkawng hkrawng di katawng di nna, Sharam gaw baw daw, Woi gaw nmai daw garan la na myit hkrum ma ai. Raitim gaja wa Nga hpe bai garan ai shaloi Woi gaw baw daw hte nmai daw hpe shadawn yu yu rai nna, nye a nmai daw loi mi gadun mat sai nga tsun ai. Sharam mung “an myit hkrum nna garan ai she re majaw kaga le htaw nnga hkat saga. Mi na hku rai sanu ga” ngu ai da!