NINGBAW KABA MARAN BRANG SENG A LABAU (DAW -1 ) - NAHPAW KAW MAI

MA PRAT

1. Maran Brang Seng A Ru  Sai

Ningbaw kaba Maran Brang Seng gaw, Jinghpaw Wunpawng amyu lakung kaw na "Nshang Ran" la wa rai nga ai.  Shi a aru asai hpe lawu e ka matsing da ai hte maren chye lu ai.

Manmaw Ginwang, Gauri Krung, Bumwa ngu ai mare hta, Slg: Maran Tang hte Hpm: Nangzing Doi yan gaw, lawu de mying rawng ai kashu kasha hpe shangai shaprat da ma ai.

HTAWT SHUT N-MAI SAI LAGAW LAHKAM NI (DAW - 3)

Bum Chyangau

Dai ni gaw- 2013- ning April (22) ya pyi rai mat sai. Hka jaw Poi ngut ai hte Simsa lam bai matut jahta na re nga ai lam ni Shiga katsi taw nga ai. Rai u ga. Hpa n-ra ai. Nau tin yang kataw chye ai majaw aten la nna, yawng hkra hpe hkut hkut nai nai, azin ayang bawng ban daw dan jahkrup nna, galaw sa mat wa ai gaw grau kaja htum rai nga ai. Gasat mung gasat, Jahta mung jahta le i?

                                                                                        
Myu Tsaw Share Shagan Shanglawt KIO/KIA  Ningbaw Ningla, Myit su Kanu Kawa  ni hku nna, matut  bawng ban sa wa na  Peace Talk  hte seng nna , shani shana  n-yup n-sha, aten la nna myit sawn sumru taw nga na ma ai  ngu kam ga ai. Hpa majaw i? nga yang, n-dai aten gaw anhte W-P myu  sha ni a shawng lam a  matu ahkyak dik ai hpunggaw, Numdawn kaba  langai mi re ai  majaw rai nga ai.

"HTAWT SHUT N-MAI SAI LAGAW LAHKAM NI" (DAW - 2)

Bum Chyangau

Apr 19, '13

(Daw - 1 de)

                  

Peace Talk  htawt sit kau ra ai lam hte seng nna, shi a majaw re nga ai hpe myit n-pyaw ai lam Miwa mung Hkringmang Dap kaw nna n-dau shabra masai. Shi gaw Myen mung a Htingbu kaja re ai hte maren, Myen mung a Shanglawt ai ahkaw ahkang, Daru magam  lam ni hpe tut manu shadan masat masa galaw taw nga ai lam kapa kala nga nna bai tsun wa sai.

                                                                                          

Shanglawt hte Myen ni hpe loi mi jahkrit yu yang shi n-shi ai majaw bai abaw masawp nna, American hte England hpe mung man n-hten hkra bai tsun shapri kau nu ai.  April (5) ya shani galaw ai Boao Asia Conference hta e Miwa Gumsan Magam Xi Jinping gaw Theing Sein wa hpe grai lak lai ai hku Hpyen Luk suk hte Obama hta pyi grau ai hku hkap tau hkalum la ai hpe mu mada lu nga ai. Hpa majaw dai hku hkap tau shagrau a ta?  Mahtai gaw Theing Sein (Myen) wa hpe hkap abawk, masawp shagrau masu nna Du manat shagyeng la na matu hpaji daw bang wa ai lam  rai nga  ai.

KACHIN TODAY ENGLISH - KACHIN DICTIONARY & THESAURUS

Apr 18, '13

Kachin Today (Wunpawng Daini) hpung kaw na lit hkam let, Dr Kha Lum ka ai, Inglik - Jinghpaw Ga Htai Chyum & Ga Bung Lak chyoi hpe shapraw mat wa na lam Wunpawng Dai ni hpung kaw na shana wa ai. Ndai Ga Htai Chyum hte Ga Bung Lakchyoi hpe Dr Kha Lum lahkawng ning ah hkying jaw nna shakut da ai re hpe chye lu ai. 

Ndai lang na shapraw ai hta  gasi ni 200,000 entries lawm ai rai  nna anhte Inglik- Jinghpaw dictionary ni hta hkrum tsup htum rai sai. Jinghpaw laika hka ja taw ai ni hte Inglik laika sharin taw ai ai yawng ai matu akyu rawng na laika buk re.

Matut nna ndai hte seng ai gasan ni nga jang Wunpawng Dai Ni Hpung (Kachin Today Group) edita Ba Awng (lagwibawm@gmail.com) de matut mai ai lam chye shangun dat nngai.

(Npu na Kachin Today Group N-dau laika hpe download galaw na hti jang gasi grau asan re lu hti na re)

Kachin Today English - Kachin Dictionary & Thesaurus by Kachin Today Group

HTAWT SHUT N-MAI SAI LAGAW LAHKAM NI - (DAW - 1)

Bum Chyangau

Lagaw lahkam ngu ai- nau lanyan yang mung  “Lapawp” tai, nau lawan yang mung gashawt galau chye nga ai. “Lagaw mali tu ai Magwi pyi gashawt, galau chye ai”…..nga nna anhte W-P myu sha ni chyahkring hkring sha gashawt, chyahkring hkring sha kataw rai nga yang n-mai  na saga ai. Dai majaw n-dai lang gaw- Lagaw lahkam nan htawt  shut n-mai na sai re.

NANG HPA SHA YANG HPA TAI - DR KHA LUM

Nang Hpa Sha Yang Hpa Tai

(You are what you eat)

Dr Kha Lum

Fruits and Personalities ngu ai laika hta namsi amyu 12 sha ai masha ni a myit masa hpe ka da ai.  Ga shadawn-Nang gaw Orange: Lwidwi si (makchyawk si) sha ra ai wa rai yang myit galu na (patience), myit n-gun will power ja na, lama ma galaw yang gau ngwi galaw mayu na, rai tim tinang galaw ai hpe hkum hkum tsup tsup atsawm galaw chye na, bungli yak ai majaw n-gun n shayaw na, myit n daw loi na, nang kaya ai zawn rai tim kam hpa mai ai masha rai nna kam ging ai jinghku mung rai nga ai.  Nang gaw kanawn manang hpe lata nna kanawn chye ai, rai tim nang kanawn ai manang hpe myit masin mahkra hte tsaw ra chye ai. Nang gaw nhtan shi hkat ai lam ni  hpe mai byin ai daram koi yen na (you avoid conflict at all costs) ngu ai rai nga ai.

JINGHPAW WUNPAWNG SHA NI

N dai laika kadun (notes) hpe Sarama Kaba Shadan Lahpai Nem Ra (n nga mat sai)  "Where there is no doctor" hpe jinghpaw hku, "Sarawun n nga ai kaw na" lakchyoi laika buk laika ka gale ai. Shi chye sagawn da ai hpe manaw manang ni hti na matu ka shapraw ya dat ai lam hpe tsun mayu ai rai.

Shawng n nan buga hte hkan n na shaga lang ai Jinghpaw ga ni gaw...

* Hkahku --- Lahtaw ga, Kareng duleng ga, Hugawng dung ga, Share ga, Kadaw ga ni hte shaga ma ai.

* Manmaw --- Gauri ga..

* Miwa hkran--- Sinpraw ga.

* Mihta wanleng lam maga de--- Laika ga, Htingnai ga, Gumdi ga ni shaga ai.

* Maru-- Lawngwaw     

* Lashi-- Lachyit, Ngaw Chyang   

* Rawang-- Hkanung, Shishamga ni shaga ma ai

* Lisu-- Shisham, 

 * Azi-- Zaiwa ga 

* Tibet-- Tar ta,  munghpang (mongol) ga de na yu hkrat wa n na Manmaw maga de yawng wa ai nimiwa mung du hkra, Hugawng maga hku Kala Pisa ga du hkra ,  Htingnai maga de yu wa ai ni gaw kata (gatsa) ga du chyam n na Manmaw maga hku ni gaw matut n na Sinli (Thein Ni) dai kawn n na Kyengtung hku Thai mung du hkra nga bra mat wa sai.

Dai ni na aten ni hpe yu yang Jinghpaw Wunpawng ni Myenmung ting jut shagu nga bra hkawm, Kala ga, Miwa ga, Thai ga ni hta sa shanu nga hkawm mat sai rai.

"CHYURUM SHALAT" A PRAT HPAWA LANGAI MI NA MAUMWI -BUNGHKAW

Bunghkaw
Apr 10, '13

Prat madang ni gaw galai shai.

Myit madang  hte hpaji mung shai.

Dakasu hpaji madang gaw tsaw, Jinghpaw laili laika hpe gadai n malap.

Madalay jawngma ni a " Chyurum Shalat".

      

 Moi moi na hkawhkam "Ne Win " wa gaw n gun jaw ladat.

"Sa pe si tsit ye" kaw na gaw shana shayak, gade yak tim Dakkasu Megazine hpe gaw n tat kau ga sai rai.

        

Shawng de na jawngma dingsa ni kaw awng sharawng hpa ni shingran yu, Tekatoo NAUNG LAT  ngu ai Dashi Nawg Lat, gumhkawng lai wa; dakkasu  wang she lai, myen mung ting garu shakawn, yuli ninghkring Nga Rem Brang wa Rawt Malan yu ngwi labau shangang lai nu ai.

HPYEN MADUNG GADAI TA? (DAW - 4)

 Bum Chyangau
Apr 8, '13

Myen  ga shaga ai majaw dai wa hpe Myen re ngu n-mai tsun nga ai. Hpa majaw i? nga yang- shi a Htunghking lailen ni gaw Miwa akyang lailen rai taw nga ai majaw rai  nga ai. Dai hte maren Lachik mying hkam da ai Zahkung Ting Ying mung Lachik ga mi shaga taw ai nga tim, Lachik Hking mi hpun taw nga ai raitim, shi a kyang  lailen ni  gaw Miwa lailen, Miwa  Htunghking sha rai nga ai. Miwa Htunghking lang taw nga ai, Miwa myit jasat rawng taw nga ai  Zahkung Ting Ying hpe gara hku  Lachik ajet re ngu  tsun lu na ga  ta? Langda u gaw gara hku U Yen Sinwa byin tai wa lu na rai ata?

                   

Khin Nyunt hte Ne Win shan yan a kahpu ba ni hte hkrum nga jang

"Nam Mali Kata Na N'htoi" Shapraw Ai Wa A Numhtet Ga - Bunghkaw

Manam Nawja ( Bunghkaw) 
Apr 7, 13 
Chiang Mai

Jinghpaw Prat Zau Bawm (Gauri Pan Lawng) ngu ai mying,  gumhkawng laiwa sai shaning kru shi ning aten ladaw hpe dep hkap ai Wunpawng sha ni gaw yawng nayu chye yu na ma ai. Hpa majaw nga yang shi galaw ai magam bungli ni hta myit sadi dung dung hte kup tsup ai hpaji hte shadan shapra lu ai akyu rai nga ai.

Dai aten hta ngai shi hpe mu hkrum ai raitim makaji langai mi hku ningmu kaba hte grai arawng la lai wa yu sai. Dai shi a lai buk hpe n tak ai n gingdan ai hte lu shapraw ya ai ahkang bai lu ai majaw mung galang bai tinang nang aw law let kabu taw nga ai.

HPYEN MADUNG KADAI TA? (Daw - 3)

Bum Chyangau
April 4, 2013

(Daw -1 de)
(Daw - 2 de)

Anhte Jinghpaw myu sha ni gaw - Sut she n-su ga ai raitim, “Jinghku Latsa lu yang she prawn ai”….(Masha tai ai/ Masha ngu mai shamying ai) - ngu nna hkam la ai ni rai ga ai.  Mayu, Dama, Kahpu Kanau  nga nna shada  myit magyep kap, garum  ningtum madi shadaw chye ai ni anhte rai ga ai. Dai hta n-ga,  Shada tsawra hkungga, manu shadan shagrau hkat chye ai lam ni gaw anhte W-P myu sha ni a manu dan dik ai Htunghking lailen ni rai nga mali ai. 

HPYEN MADUNG KADAI TA? (Daw - 2)

Bum Chyangau
April 3, 2013

(Daw - 1 de)

1963- ning htum wa maga de KIA Shanglawt ni Hu Gawng de du shang wa ma ai. Myen dap ni mung Jinghpaw mare Ninghtawn ni hpe Wan nat, adup abyen zingri ai lam ni hpe galaw wa masai.

Dai majaw – Hugawng Ting Kawk mare masha ni hte Howa Hkun Hpung gaw, Nam rawng mat wa sai re. 1948- ning Inglik kaw na Shanglawt la ngut ai hpang- shawng nnan “Hpyen yen tsin yam” hkrum sha ai ni  gaw- Hu Gawng TingKawk, Danai, Nawng Mi, Dum Bang bu ni rai nga ma ai. Internet prat rai n-re ai majaw kadai n-chye kau dat ai Dudaw sai hkaw, rim adup abyen, sat nat roi rip hkrum ai lam ni gaw- bai tsun na pyi n-kam hkra  hkam sha lai wa yu sai re. Dai  myit Ningma hkang dingsa ni, dai ni du hkra  naw machyi taw nga ga ai.  Lu malu Ja Gumhpraw Sut gan, U wa, Yamnga, Yi sun Hkau na, Dum n-ta ni yawng hkra sum mat ma  nna matsan chyaren re, nga sa madang grit nun dik mat nna, Myen ni a “Maku” daw hkrum  ai hta laika ka ai wa hte dum n-ta masha ni mung lawm nga ma ai. Dai lam ni hpe  myit dum dat shagu- Myen Sa wa Hpyen  ni hpe "Maroi n-ni  Masin n-si” dik la nga ai.    Shu Mashi, Shu Masha Prat du hkra raitim Myen  Hpyen n-dai ni hte naw gasat  anut hkat ra na masa  rai nga ai. Dai majaw- ganang Ga mi du hkawm, pra hkawm  ra ga ai raitim,  Chyurum ai Wunpawng an hpu an Nau  ni tut  makyit mahkai, Kahkyin  zinlum let Myu sha lam yan ni hta shakut shaja sa mat wa ra na ga ai.

HPYEN MADUNG KADAI TA? (DAW - I)

Bum Chyangau
March 30, 2013

(Daw - 2 de)

         

Pangwa ginra ni hte Law Hkawng ginra majan poi ni hta tinang a saidaw saichyen myu sha ni manu mana si hkala hkrum nga ai  lam shiga na chye lu ai .

N-dai zawn nga ai shiga ni hpe n-kam hti, n-kam na ai. Raitim- ya gaw  mu taw, na taw nga sai re. N- dai shiga gaw kabu hpa shiga n-rai. Yawn hpa, myit machyi hpa shiga rai nga ai. Byin lai mat wa sai nga tim Labau n-tsawm ai lam ni rai nga ai. N-dai lam ni a ningpawt “Hpyen Madung Kadai ta?”…ngu ai hpe anhte sawk sagawn ra na ga ai. Byin ngut sai ngu nna malap kau shaprai kau n-mai nga ai. Laika ka ai wa a myit kraw hta dai ni du naw machyi hkam sha taw nga ai re. Manu mana si hkala ai ngu ai gaw loi li sha n-rai nga ai. Grai law ai. Mazang n-rin, kahtap gala, arum ara si ru mat ai hpe tsun mayu ai lam rai nga ai.

Jet ai Mahtai Daw (3)

Bum Chyangau

“N-dai gaw….. gap jahkring ai lachyum rai nga ai. Nanhte tsun tsun re ai  Gap jahkring ai hta kachin gaw hpang jahtum re. Kade nna yang anhte Lekmat htu lu sana re. Dai hta grau nna ngang kang hkra gawgap sa wa na. Lekmat htu ai ngu gaw, anhte a Zuphpawng ka matsing hpe shapraw dat ai, shana shabra dat ai lam rai nga ai.

Jet ai Mahtai- Daw- (2).

Bum Chyangau

Du Kaba Sumlut Gun Maw sang lang dan ai hta- “Chyinghka kaba hpaw da lu sai”…..ngu ai gaw kaning re Chyinghka Kaba rai ta? 

SHANING (20) NING LAMAN PAW PRU WA AI MUNGDAN NI

 (Simsa Kasa V-2, I-1)

1990 ning kaw na daini 2011 ning du hkra mungdan nnan (34) paw pru wa ai. Soviet Union Mungdan garan mat ai 1991 ning htum wa maga hta moi Soviet Union kata kaw gumhpawn na nga ai mungdan (15) gaw shanglawt lu sai lam hpe mungkan de ndau shabra dat ai. Dai mungdan 15 gaw:-

KOSOVO RAWT MALAN HKRUNLAM

(Simsa Kasa Journal V-2, I - 2)

2008 ning hta Kosovo mungdan gaw Serbia npu kaw na awmdawm shanglawt lu ai mungdan hku nna mungkan de February 17 ya shani n dau dat ai. American gumsan mungdan gaw dai shaning February 18 ya shani shanhte ndau ai hpe hkap la sai. 2009 ning hta International Momentary Fund hte World Bank ni hta malawm langai hku nna shang lawm wa sai. 2011 ning du hkra rai yang Kosovo mungdan langai hku nna hkap la ai mungdan 75 rai sai.

JAWNG SARA, AMYU A NINGBAW, MARAN BRANG SENG

Ningbaw Ningla langai mi a lam bai myit dum ai ngu ai  gaw  lachyum  grai  sung  ai. Hpa  majaw  nga  yang myit jasat Hkringhtawng jaw  da ai majaw rai nga ai.

          Tinang a gam maka tinang daw dan hparan la’ Self-determination ngu ai gaw Ningbaw Kaba  Maran Brang Seng jaw tawn ai hkringhtawng rai nga ai. Shi nan mung, Ji Wa ni a hkringhtawng hpe kashu kasha ni myit dum hkrang shapraw na,‑‑‑  na chying wa ra sharawng wu ai.

JET AI MAHTAI DAW ( I )

Bum Chyangau


 Mahtai… ngu ai, shut ai hpe htai na loi dik  nga ai raitim - jaw ai, teng ai, jet ai mahtai  hpe jaw na, lu na matu gaw yak la nga ai.

11-3-2013 ya shani na KIA Shanglawt ni hte Myen ni hkrum zup ai  Hpawng a mahtai gaw- anhte W-P myu  sha ni a matu Nsa loi mi sa lai lai la lu ai zawn nga tim, Masu n-dum Myen  hpe kam na yak nga ai. Myen ni dingman ai ngu gaw- “N-hkyau” naw re..nga ma ai.Myen ngu ai- U di hpe pyi  Hkaipyek di  byin hkra ,”Shakrep” hpe pyi “Taukawk” byin hkra Myi hpaw nna  chye masu,chye ahpyawp ai ni rai ma ai. Dai majaw n-dai hkrum zup hpawng a mahtai hpe Myen hpe n-tsen ai myit hte loi mi gaw na kabu ai zawn nga hkam sha nga ga ai.

MAGAM AMU HTE MAKAM BUNGLI

(2013 Kuthkai chyum jawng na shapraw ai "Chyum Jawng Shanan"  kawn " Magam Amu hte Makam Bungli" laika ngau hpe N-GUN JA WA a manang ni  online kaw lu hti na matu gayet mara dat ai re)

Adit Dun (Mungmyit Sinli ga)

1. Magam: Power, Authority = A hkaw a hkang, A hkang a ya

(a) Magam Rawng ai ni - those in Authority,  Excellent, Superior,  Royal

(b) Magam Amu - Excellent (or) royal work

(c) Magam Ga - A Royal decree, dawdan ai

(d) Magam Num - A Superior Woman; A chief's daugher

(e) Daru Magam - Power, Authorirty, Du magam

"Na daru aga na, Ngai Hkringwa myit mu. Magam aga na, Dumsa masin su"

(f) Daru - Power, Authority; Sharin, shadum

            (1) Daru magam ga - The Excellent (Royal) words of a chief

             (2) Daru = Ahkaw ahkang,  matsun

             (3) Magam = lit lu ai